Parasietentax

Parasietentax

Column van Peter van Hoesel, 5 oktober 2012


‘Graaiende’ bestuurders en bankiers komen tijdens deze crisisperiode nogal eens in het nieuws. Maar er zijn nog veel meer mensen die (extreem) veel geld ontvangen in verhouding tot de waarde die zij opleveren voor de economie.
Wat te denken van tussenhandelaren op termijnmarkten die allerlei grondstoffen duur maken of juist speculeren op lagere prijzen om daarmee zelf veel geld aan te kunnen verdienen, dit ten koste van de uiteindelijke afnemers dan wel van de producenten.
Of handelaren in onroerend goed die panden voor een lage prijs opkopen om ze meteen weer voor een hoger bedrag te verkopen, wat de vorige of volgende eigenaar met een strop opzadelt.
Of grondspeculanten die tot enkele jaren geleden voor weinig geld agrarische grond verwierven binnen de uitbreidingscontouren van dorpen en steden, om die voor veel geld te verkopen na ommekomst van een nieuw bestemmingsplan, hetgeen leidt tot hoge grondprijzen die moesten worden opgebracht door latere bewoners. Tot die grondspeculanten behoren trouwens ook gemeenten zelf, maar aangezien inmiddels blijkt dat ze teveel voor de grond hebben betaald moet nu de belastingbetalende burger daarvoor opdraaien.
Denk ook aan overbetaalde sportlieden waaraan iedereen moet meebetalen via hogere prijzen voor producten van bedrijven die sportclubs sponsoren.
Of artiesten en omroepmedewerkers die veel geld ontvangen voor een reclamespotje, wat natuurlijk moet worden terugverdiend via de prijs van de aangeprezen producten.
Of denk aan onnodig hoge tarieven als gevolg van oligopolistische structuren, zoals in het geval van de hypotheekrente, de benzineprijzen of de tandartstarieven. En denk eens aan de nogal eens te hoge bedragen voor goodwill die bij de overname van bedrijven aan eigenaren wordt betaald, waar vervolgens nieuwe aandeelhouders en werknemers het gelag voor moeten betalen.
Of aan daghandelaren op de beurs die leven van speculatie met behulp van snelle computers, maar wel de grote massa van aandeelhouders laten opdraaien voor de negatieve gevolgen.
En het speelt zich op allerlei manieren ook af in de (semi)-publieke sector: publieke diensten die onvoldoende toegevoegde waarde leveren, te hoge tarieven voor verplichte zaken zoals paspoorten en vergunningen, onnodige bureaucratie die leidt tot administratieve lasten voor bedrijven e.d.
En dan hebben we het nog niet gehad over frauderende bestuurders van semipublieke organisaties zoals woningcorporaties, zorginstellingen en onderwijsinstellingen.

Dit soort parasitair gedrag is in de meeste gevallen ook nog eens legaal, maar het is wel bijzonder slecht voor de economie. Want een burger krijgt dit voor zijn kiezen via hogere consumentenprijzen en hogere belastingen, waardoor zijn welvaart wordt beperkt en waardoor hij voorzichtiger gaat opereren dan zou kunnen.  En een gewone ondernemer krijgt dit alles voor zijn kiezen in de vorm van hogere inkoopprijzen en hogere loonkosten van medewerkers, waarmee de onderneming minder armslag heeft voor bijvoorbeeld investeringen.

Eigenlijk is er sprake van een soort extra belasting, een tax die ons wordt opgelegd door de wereld van de profiteurs en parasieten, alleen eentje waar je niets voor terugkrijgt. Het zou mij niet verbazen als het hierbij gaat om bedragen in de orde van 15 tot 20% van het nationaal inkomen. Het zijn de ongewenste bijverschijnselen van een ongebreidelde markteconomie.

Hoe zou je die kunnen bestrijden zonder de goede kanten van de markteconomie aan te tasten?
De consumenten kunnen misschien enige macht uitoefenen als het gaat om energiebedrijven of winkels, maar kunnen in al die andere gevallen weinig beginnen.
Een voor de hand liggend middel lijkt bijvoorbeeld het wegbelasten van buitensporige inkomens, dus een parasietentax maar nu opgelegd aan de parasieten zelf. We zien zoiets nu bijvoorbeeld in Frankrijk waar zeer hoge inkomens (boven 1 mln.) zullen worden belast met een tarief van 75%. Het is nog maar de vraag of ons komende VVD-PvdA-kabinet een dergelijke maatregel gaat nemen; ik zie de VVD dit nog niet ‘gunnen’ aan de PvdA.
Bovendien zou het beter zijn als een dergelijke belasting in alle Europese landen zou worden ingevoerd, waarbij enige harmonisatie nodig is om te voorkomen dat er al teveel belastingmigratie gaat plaatsvinden.

Er zijn voorts nog allerlei andere maatregelen denkbaar die, liefst op Europees niveau, zouden kunnen worden genomen om de perverse effecten van de markteconomie te beteugelen.
Denk daarbij aan maatregelen als maximering van allerlei prijzen/tarieven in oligopolistische situaties, het verbieden van ultrakortetermijnhandel op beurzen, het belasten van vermogenswinsten op het niveau van arbeidsinkomens, het niet langer toestaan van belastingaftrek op betaalde rentes van bedrijven met veel vreemd vermogen, uitbannen van te dure of zelfs geheel overbodige overheidsdiensten, etc.

Het zal niet meevallen dit soort maatregelen Europabreed te treffen. Wellicht helpt het als afzonderlijke landen alvast de durf tonen om zulke maatregelen in te voeren.
Als Nederland weer gidsland zou willen worden, ligt hier dan ook een mooie kans voor de komende regering.

Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers