Graag een super Nanny voor Nederland

Graag een super Nanny voor Nederland

Volgens de speltheorie van John Forbes Nash kan men in elk spel zogenaamde evenwichtssituaties vinden. Daarin kun je als speldeelnemer niet zonder straf van een eenmaal gekozen spelwijze afwijken. Doe je dat toch en probeer je iets nieuws uit dan zak je gelijk als een baksteen door het ijs en verlies je het spel. Dat spelevenwicht bestaat al van voor de mensheid. Apenkolonies die elkaar beconcurreren hebben er ook mee te maken. Als die een strijd op leven en dood met elkaar uitvechten dan hoeft er echt niet eentje ineens de lieve vrede uit te gaan hangen want dan worden zijn leden hardhandig uitgemoord. Vergelijk dit maar met de situatie in Syrië. Wie daar de wapens neerlegt is nog eerder dood dan zijn tegenstander.

Dit theoretische uitstapje naar het spelevenwicht van Nash is bedoeld als opstapje naar een verklaring voor het gedrag van sportlieden als Rasmussen en Armstrong. Maar eigenlijk ook van de Nederlandse burger. Toen het wielrennen eenmaal in een neerwaartse spiraal van steeds meer presteren met behulp van steeds meer ongeoorloofde middelen terecht was gekomen, ontstond er een evenwicht. Wie zijn sport zonder al die rottige chemicaliën wilde bedrijven was verloren. En wel direct, zonder pardon en zonder omwegen. Wie de ratrace wilde verlaten kon dus maar beter direct ook een omscholing kiezen.

Nu biedt deze zogenaamde ‘ratraceredenatie’ niet echt een compleet vernieuwend perspectief op de doping perikelen in de wielersport. Dat verandert echter mogelijkerwijs als we daar een visie op samenwerken aan vastknopen die ik recent onder de naam ‘De Aggregatiemens’ heb gepubliceerd. Daarin worden drie rollen genoemd die in een competitie van belang zijn. Namelijk die van regelgever, die van beïnvloeder en die van optimalisator. De regelgever bedenkt de spelregels en handhaaft ze waar nodig. In een gezin zijn dat doorgaans de ouders. De beïnvloeders zijn diegenen die er in slagen om het spel van anderen in hun eigen voordeel te beïnvloeden. Dat zijn bijvoorbeeld twee kinderen die samenspannen om de regels van de ouders te omzeilen, of een Lance Armstrong die met psychologische oorlogsvoering de pers weet stil te houden. En de optimalisator, dat is de gewone renner uit het peloton die z’n best doet om er bij te horen en die zich aan de (ongeschreven) regels houdt. Het is uiteindelijk alleen de regelgever die een verkeerd uitpakkend spelevenwicht bij kan sturen. Bij hem ligt de sleutel tot de oplossing. Men zou dat haast vergeten als men de wielerbobo’s met allerlei kromme redenaties hun straatje hoort schoonvegen!

Nu is het in een gezinssituatie niet gezond als kinderen alleen maar braaf de regels opvolgen. Ze moeten zo af en toe ook eens de grenzen verkennen en zich oefenen in de kunst van het beïnvloeden. Ouders die dergelijk gedrag niet toestaan leiden aan zelfoverschatting. Zij vinden kennelijk dat hun regelgeving onfeilbaar is en dat nadere afstemming tussen overige gezinsleden daardoor overbodig is. Anderzijds is het ook niet best als ouders een eindeloos interpretatiespel van de regels toestaan en zich keer op keer door het samenspel van hun kinderen om de tuin laten leiden. De ouders komen dan te veel zelf in de rol van beïnvloeder in plaats van regelgever en verliezen daardoor aan gezag. Men kan dagelijks programma’s op tv zien waarin professionele super Nanny’s de schade van een dergelijke rolvervaging komen repareren.

Ziehier hoe de crisis in de sport verknoopt is met de moderne ouderlijke gezagscrisis. De bobo’s zijn ofwel van eigen onfeilbaarheid overtuigd, ofwel begeven zich als gelijken onder de top van de renners. Deze kongsi speelt vervolgens een spel van onderlinge beïnvloeding dat wel tot een neerwaartse spiraal van dopinggebruik en andere stinkende zaken moet leiden. Parallel daaraan stellen ouders zich tegenwoordig te rigide en onwrikbaar op of plaatsen zich op hetzelfde niveau als hun kinderen. Een eindeloos onderhandelingsspel dat tot een negatieve cyclus van disciplinegebrek en grensoverschrijdend gedrag leidt is daarvan maar al te vaak het gevolg. Niemand lijkt nog de gezonde middenweg te zien waarin men enerzijds de onderlinge beïnvloeding van de deelnemers aan het gezins- of wielerspel tot een noodzakelijk minimum weet te beperken terwijl men zichzelf daarbij anderzijds niet in een waan van onfeilbaarheid over het paard tilt.

Die gewone renner kan er dus niets aan doen. De bobo’s wel. Die hebben zich als amateurs gedragen en hun rol van regelgevers verwaarloosd. Ze hebben de peen gegeven aan wie men de roede niet moest sparen. Het is de ziekte van deze tijd dat regelgevers hun taak verwaarlozen. Dat ze hun verantwoordelijkheden daarin niet serieus nemen. Dat ze de complexiteit van de moderne samenleving niet meer overzien en er maar een slag naar slaan. Hun belangrijkste rol, die alleen zij kunnen vervullen, namelijk om de spelers uit een neerwaartse spiraal te halen laten ze liggen! Het is dezelfde ziekte die maakt dat de DNB, ondanks dat men eerder ongenadig op zijn falie kreeg, toch geen afstand kan houden tot SNS Reaal.

Op het niveau van onze Nederlandse samenleving kennen we zo langzamerhand geen optimalisators en regelgevers meer. Mensen die gewoon binnen de regels hun ding doen zijn een uitstervend ras waarvan de leden door hun buren voor sukkels worden uitgemaakt. Regelgevers zijn er ook al niet meer want onze Haagse bestuurders zijn twijfelaars en wispeltuten of, nog erger, over het paard getilde ijdeltuiten geworden die ver achter de ontwikkelingen in de samenleving aanhobbelen. Met het garen van hun Haagse onderhandelingsspel spinnen ze de krachteloze compromissen waarmee ze de moedeloosheid der samenleving verder aanwakkeren.

Neem bijvoorbeeld een Mark Rutte die beweert dat het heel normaal is dat de nieuwe directeur van SNS Reaal, dat net de voorgaande dag genationaliseerd is, zo’n zes ton per jaar gaat verdienen. Ja, want “het moet wel marktconform zijn, anders krijg je de goede mensen niet voor zo’n job”. Het lijkt maar een detail, maar dergelijk gebeuzel is prototypisch voor een regelgever die zich van zijn rol niet bewust is; die zich, wellicht onbedoeld, in het beïnvloedingsspel van de financiële wereld heeft laten meezuigen. Daar lachen de bobo’s onderwijl in hun vuistje om zo’n ijdele premier die zich zo makkelijk voor het karretje van hun ons-kent-ons netwerk laat spannen.

Kortom, we leven in een samenleving van louter beïnvloeders die elkaar voortdurend bij de neus proberen te nemen. Deze ziekte zal nog vele andere ongerieflijke verschijnselen veroorzaken waar we met z’n allen veel schade van zullen hebben. Tenzij we de rol van regelgever opnieuw vorm en inhoud geven! Waar kan ik een super Nanny voor Nederland inhuren?

© 2013  Peter Schuttevaar

Peter Schuttevaar is zelfstandig samenwerkingsprofessional en medeoprichter van het Netwerk Politieke Innovatie (npi.pleio.nl). Zijn boek over samenwerken en groepsgedrag is gratis te downloaden via www.aggregatiemens.nl

Reacties

Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
    • Marcel Krassenburg
      Marcel Krassenburg 2050 dagen geleden

      Peter,

      Mooie blog, van spel naar sport en leidinggeven. En iedereen is vooral beïnvloeder, waarbij dat bij de neus nemen gepaard gaat met een overtuiging dat de ander het altijd en 100% fout ziet. Je hoort geen nuances. Een beetje oppositie kan geen kwaad, maar onderhand is dat nauwelijks geloofwaardig. Deze week b.v. Buma en andere oppositieleiders die zo ongeveer zeggen dat bij iedere voorgestelde maatregel het land vergaat en dat alleen zij de juiste oplossing hebben. Als de machtsverhoudingen weer eens omgedraaid zouden zijn, dan kan je net zo makkelijk Rutte invullen voor Buma.
      Ook in het gewone leven zijn er voorbeelden genoeg van het eenzijdig eigen gelijk: het bedrijfsleven vindt dat ambtenaren niet aanpakken, een ambtenaar denkt dat een welzijnsorganisatie subsidies verkeerd gebruikt, bijna iedereen vindt de NS (met name de NS-leiding) waardeloos, we denken dat we zelf voor die 5 ton ook wel een bank kunnen leiden. De verhoudingen zijn zoek.

      En weet je dat je een nieuw spreekwoord hebt geintroduceerd: als een baksteen door het ijs zakken :-)

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers