Vermindering Regeldruk 2.0

    Netwerk PI
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Netwerk PI 2002 dagen geleden
    Vermindering Regeldruk 2.0

    Een bijdrage van Peter van Hoesel, 27 mei 2013

    Vermindering van regeldruk kun je zien als een doel op zichzelf.
    Maar het is vooral te zien als een middel, namelijk een middel om de kwaliteit van het beleid te verbeteren. Hoe zit dat? Eenvoudiger beleid is namelijk niet alleen goedkoper voor het bedrijfsleven, maar ook goedkoper voor de overheid, en bovendien doeltreffender, rechtvaardiger en consistenter.

    Een voorbeeld kan dat verduidelijken.

    Er zijn in Nederland in vele honderden subsidieregelingen voor het bedrijfsleven. Het binnenslepen van die subsidies kost een bedrijf een substantieel deel van de opbrengst van de subsidie. Organisaties die deze regelingen uitvoeren tellen bij elkaar duizenden ambtenaren. Door de complexiteit van dit systeem maakt het grootste deel van het bedrijfsleven er geen enkel gebruik van, terwijl ze er eigenlijk wel voor in aanmerking komen. Veel subsidies worden achteraf verstrekt, dus nadat de bedrijven de investering al hebben gedaan, waarbij het vooral gaat om grotere bedrijven die het geld niet eens nodig hebben. Sommige regelingen zijn van het karakter: wie het eerst komt het eerst maalt. Als je dan een keer je best hebt gedaan om een subsidie te verwerven, maar je vist achter het net, dan laat je het een volgende keer wel uit je hoofd om weer mee te doen. De score van al dit soort regelingen op de kwaliteitscriteria voor overheidsbeleid is dan ook bedroevend laag.

    Stel nou eens dat je al die regelingen beperkt tot een paar regelingen die via het belastingformulier lopen. Dat verlaagt de verwervingskosten voor bedrijven enorm en dat geldt ook voor de uitvoeringskosten. Laten we er even van uitgaan dat de beleidstheorie dat subsidies het goede gedrag uitlokken klopt, wordt het beleid dan ook vele malen doeltreffender. Als de beleidstheorie niet klopt, is het beleid dan nog altijd veel rechtvaardiger en consistenter.

    Je zou in dit voorbeeld zelfs kunnen overwegen deze subsidieregelingen allemaal af te schaffen en te vervangen door een algemene lastenreductie. Vermoedelijk zou 90% van de ondernemers dat nog het liefste hebben. Je moet er als overheid dan wel op vertrouwen dat de ondernemers die lastenreductie gebruiken om te investeren. Wie ondernemers goed kent, zal weten dat hun investeringen bepaald niet worden aangedreven door subsidieregelingen, maar door hun ondernemerschap. Lastenreductie zou dan wel eens minstens zo effectief kunnen zijn.

    Het voorbeeld laat tevens zien dat het zoeken naar vermindering van regeldruk zich niet zou moeten beperken tot het behalen van reductiepercentages per beleidsinstantie. Percentages die overigens weinig zeggen over hetgeen bedrijven in werkelijkheid ervaren als regeldrukvermindering. Je moet wezenlijk willen zoeken naar beleidsvereenvoudiging.

    Als je systematisch werkt aan beleidsvereenvoudiging zal het niet moeilijk zijn om tientallen miljarden aan bezuinigingen bij de overheid te vinden. En dat gaat zeker niet ten koste van de beleidsdoelstellingen, want die worden juist veel beter bereikt. Voor minder geld beter beleid! En soms moet je gewoon maar stoppen met bepaalde beleidsmaatregelen, als het beleid obsoleet blijkt te zijn; dan hoeft er helemaal geen geld meer aan te worden uitgegeven.

    Misschien nog wel het meest interessante is, dat de kloof met bedrijven en burgers zo weer kan worden overbrugd, niet alleen om je burgers en bedrijven niet onnodig lastig valt maar ook omdat het beleid er veel rechtvaardiger en consistenter van wordt.

    Je hebt voor deze benadering een andere, meer fundamentele aanpak nodig dan de bestaande instrumenten voor de reductie van nalevingskosten, zoals het standaardkostenmodel (meten en reduceren van administratieve lasten van bestaande regelgeving) of regulatory impact assessment (kosten-baten analyse van voorgenomen regelgeving). Wel kunnen bestaande instrumenten behulpzaam zijn bij een fundamentelere  aanpak, omdat ze in kaart kunnen brengen wat de nalevingskosten van bestaand en voorgenomen beleid zijn.

    Voor een wezenlijke vereenvoudiging van het beleid moet je gaan kijken naar de hele beleidsketen: wat was ook weer het maatschappelijk probleem en is dat nog steeds zo, zijn de beleidsdoelen wel SMART, deugt de beleidstheorie, is de implementatie in orde, sluit de praktijktheorie aan op de beleidstheorie, evalueren we het beleid zo dat we er ook echt wat van leren?  

    U zult wel denken: dat is weer typisch de benadering van een onderzoeker; onderzoekers willen graag diep graven, maar wat heb je eraan? Inderdaad, onderzoekers willen dieper graven en met een goede reden. Dieper graven is helaas de enige weg naar beleidsvereenvoudiging. Alleen door goed te kijken naar hoe het beleid precies werkt, kun je zorgvuldig snoeien. Vergelijk het maar met een chirurg, die wil eerst precies weten waar het gezwel zit voordat hij begint te snijden. Wie het beleid goed onderzoekt ontdekt vele en soms heel grote gezwellen. Het is de hoogste tijd die gezwellen te gaan bestrijden. 

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers