• Blogs
  • Nico van den Bergh
  • Geld laten rollen? Prima, maar dan wel graag duurzaam. zorgzaam en (anderszins) meer solidair!

Geld laten rollen? Prima, maar dan wel graag duurzaam. zorgzaam en (anderszins) meer solidair!

    Nico van den Bergh
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Nico van den Bergh 1846 dagen geleden Reacties (10)

    Op 25 juni j.l. kwam Diederik Samsom met het voorstel om instanties en particulieren met veel opgepot geld ertoe te “verleiden” om dat geld weer in de economie te pompen.
    Dat idee is niet nieuw: enkele maanden geleden hoorde ik Barbara Baarsma hetzelfde voorstellen bij Pauw en Witteman.

    Nog langer geleden (om precies te zijn: begin 2009) werkte ik bij een consultancy bureau en 'lobby-de' ik bij mijn collegaas om een duurzaamheidsteam op te zetten, als antwoord op de Kredietpaniek© die banken verlamde en regeringen verkrampt liet reageren. Om dat idee wat concreter te maken, had ik alvast een concept financieringsmodel uitgewerkt, dat als volgt luidt:

    Concept financieringsregeling duurzame projecten:

    Uitgangspunten:

    • Voor bewoners/ gebruikers van de complexen mogen de woonlasten niet hoger (wel lager!) zijn dan het prijspeil van vandaag

    • Omdat er nog veel ervaring moet worden opgedaan met deze manier van bouwen, wordt er in eerste instantie gekozen voor projecten waarvan de schaal en het ambitieniveau overzichtelijk zijn. Op basis van de opgedane ervaringen kunnen toekomstige projecten op grotere schaal en met hogere ambitieniveaus worden uitgevoerd.

    • Per project worden vooraf de accenten gedefinieerd (Dat wil zeggen: in welke mate duurzaam bouwen/ renoveren; in welke mate duurzame energie- en watervoorzieningen; in welke mate milieuvriendelijk transport; in welke mate ecologische structuren en kringlopen; en dergelijke?). Dit is van belang voor het aandeel dat iedere categorie investeerders geacht wordt aan het project te leveren.

    • De investeerders verenigen zich in een consortium, waardoor iedere deelnemer zich verantwoordelijk voelt voor het geheel, in plaats van primair voor de eigen prestaties, en de risico ’s en voor- en nadelen evenredig worden verspreid.

    Deze manier van bouwen vereist, kortom, een andere ‘mindset’ dan de meer traditionele manier van projecten ontwikkelen!

    Aan de hand van (met name) het eerste en derde uitgangspunt, kan een grof bestek worden berekend, alsmede de terugverdienperiode voor de investeerders. Die terugverdienperiode zal doorgaans tussen de 20 en 25 jaar zijn.

    Dat stelt aan investeerders de volgende eisen:

    • De investeerders moeten het zich kunnen veroorloven om pas op een dergelijke termijn hun investering terug te verdienen. Derhalve zijn “rijke” overheden, woningcorporaties, nutsbedrijven en eventueel institutionele beleggers als pensioenfondsen, de meest voor de hand liggende kandidaten.

    • Het project moet worden gebouwd “voor de eeuwigheid” (ter vergelijking: het moet dus ongeveer de allure hebben van een grachtenpand, omdat slechts weinigen er vreemd van opkijken wanneer dat 300 jaar blijft staan);

    Voordeel voor de investeerders is wel, dat zij lang na de terugverdienperiode nog inkomsten uit het project ontvangen. Voor overheden bestaan die uit belastingen; voor nutsbedrijven uit de kosten voor het gebruik van hun infrastructuur + de afname van eventueel aanvullend benodigd(e) water of energie; voor woningcorporaties en pensioenfondsen de opbrengsten uit verhuur of verkoop van het onroerend goed.

    Tevens wordt, op basis van het eerdergenoemde derde uitgangspunt, berekend voor welk percentage iedere investeerder geacht wordt deel te nemen in het project. Zij brengen hun investeringen in bij het, in het vierde uitgangspunt genoemde, consortium.

    Zodra de accenten bekend zijn, en de financiering in grof bestek is gegarandeerd, wordt er aan architecten gevraagd om op grond van die specificaties een ontwerp te maken.

    Zodra dat er is kan het gebruikelijke gunningproces worden gestart. De feitelijke bouwers dienen hun facturen t.z.t. in bij het consortium. Afgezien van speciale aandacht voor duurzaam, verandert er voor hen verder in wezen niets ten opzichte van meer gangbare projecten.”

     

    Maar waarom dan per se duurzaam, zorgzaam en (anderszins) meer solidair?
    Daarvoor zijn de volgende redenen:

    • De eerste is, dat grondstoffen en fossiele brandstoffen steeds schaarser -en daardoor steeds duurder- worden. Dat kan in belangrijke mate worden omzeild door grondstoffen te hergebruiken en daarnaast alternatieve materialen en energiebronnen te gebruiken.
      In het Verre Oosten, bijvoorbeeld, wordt veel bamboe gebruikt; onder andere voor steigers en als bekisting voor beton. Bamboe is veel gemakkelijker verkrijgbaar -en daardoor veel goedkoper- dan de traditioneel in Nederland gebruikte bouwmaterialen.
      Een bijkomend voordeel is, dat kosten voor onderhoud en vervanging drastisch zullen afnemen. Ter vergelijking: in traditionele Nederlandse bouwprojecten wordt momenteel bijna evenveel afval geproduceerd als er bouwmaterialen worden gebruikt. 70 à 80% van dat bouwmateriaal kan worden hergebruikt, maar het zou -ook qua vervoer- economischer zijn wanneer dat teveel aan goederen gewoon helemaal niet nodig is!

    • Na de Tweede Wereldoorlog is Nederlander dermate welvarend geworden, dat Nederlanders steeds gemakzuchtiger zijn geworden; en als hier nu een grote natuurramp zou plaatsvinden, zouden de meeste Nederlanders niet meer in hun eigen primaire levensbehoeften kunnen voorzien; “wij” hebben onszelf eraan gewend om steeds vaker, voor steeds kleinere dingen, een beroep op “De Overheid” te doen. Het gevolg daarvan is: steeds meer afhankelijkheid, met als prijs steeds meer regeltjes en een uitdijende overheid.
      Door de samenleving weer duurzamer, zorgzamer en (anderszins) meer solidair in te richten, kunnen mensen wel weer meer in hun levensonderhoud voorzien, zonder daarvoor comfort te hoeven inleveren!

    • De oproep van Samsom (maar dus eigenlijk van Barbara Baarsma) getuigde van iets meer realiteitszin dan die van Rutte, omdat het gespaarde vermogen in Nederland helemaal niet gelijkelijk over alle Nederlanders is verdeeld: het grootste deel is in handen van slechts een klein percentage Nederlanders en van de grote institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen. Doch het terug in de economie pompen van dat geld alleen is niet voldoende om de huidige crisis op te lossen, omdat de werkelijke oorzaak dan nog steeds niet is aangepakt. Die werkelijke oorzaak is de handel in “gebakken lucht”* op de financiële markten.
      *: Hiermee bedoel ik: producten zoals opties, futures, swaps, warrants en noem maar op, die louter en alleen worden gebruikt om te speculeren -gokken, dus!- op de financiële markten, maar die GEEN REËLE WAARDEN vertegenwoordigen. Dit in tegenstelling tot grondstoffen, goederen, diensten en arbeid, die WEL REËLE WAARDE hebben.
      Die “gebakken lucht”-handel werd en wordt bovendien vaak gefinancierd door schulden te maken. Toen de waardeloosheid van die handel zich 5 jaar geleden manifesteerde, bleven veel investeerders EN hun financiers (de banken) met schulden zitten, waarvoor “De Belastingbetaler mocht opdraaien. Desondanks maakt die “gebakken lucht”-handel thans nog steeds ongeveer 70% van de wereldeconomie uit en heeft in de afgelopen circa 40 voor een even stille als enorme inflatie gezorgd! Doch vanwege de onontwarbare verwevenheid van “De Politiek” met banken, zullen regeringen deze werkelijke oorzaak niet aanpakken!
      Willen “wij” een duurzamere, zorgzamere en (anderszins) meer solidaire samenleving, dan zullen wij daar ZELF voor moeten zorgen! Door de “gebakken lucht” in de economie weer te vervangen door REËLE WAARDEN.

    In een later stadium zal ik daar meer gedetailleerd op terug komen; dit verhaal is nu al lang genoeg.

    Maar er is 1 aspect dat ik wel graag alvast wil belichten:
    Op dit moment zijn er in Nederland ongeveer 660 duizend werkzoekenden. De ARBEID die deze mensen ZOUDEN KUNNEN verrichten, vertegenwoordigt in het economisch verkeer een REËLE WAARDE van 43 miljard euro per jaar!

    Dat is op dit moment dus gewoon beschikbaar EN direct inzetbaar voor het duurzamer et cetera inrichten van onze samenleving . . .

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Nico van den Bergh
        Nico van den Bergh 1840 dagen geleden

        Als je maar lang genoeg geduld hebt . . .:
        http://www.energieakkoordser.nl/

        • Nico van den Bergh
          Nico van den Bergh 1841 dagen geleden

          Reprise:

          Op TV zag ik een keer een documentaire over ideeën die elders op de wereld bestaan ten aanzien van verduurzaming van de energievoorziening. Een voorbeeld dat werd gegeven, betrof de opdracht die de regering Merkel had gegeven aan een universiteit, om uit te rekenen wat er nodig zou zijn om Duitsland op geheel duurzame wijze van energie te voorzien. De uitkomst van dat onderzoek was, dat Duitsland dan een x-aantal* windmolenparken, een y-aantal* vierkanten kilometers PV-cellen en zonnecollectoren, een z-aantal* biomassa centrales en . . . -inderdaad!- een stuwmeer nodig zou hebben.
          *: de exacte aantallen weet ik niet meer.

          De wind- en zonne-energie zouden dan moeten kunnen voorzien in de modale energievraag. Is de vraag naar energie groter dan deze bronnen kunnen leveren, dan worden de biomassa centrales ingeschakeld. Is de productie aan energie daarentegen groter dan de vraag, dan wordt het overschot gebruikt om water in het stuwmeer te pompen. In dat stuwmeer komen, uiteraard, waterkrachtcentrales die -indien nodig- eveneens kunnen voorzien extra energie-behoeften.

          De vraag is:
          Wanneer geeft de Nederlandse regering een universiteit de opdracht om een dergelijk onderzoek te doen?

          Dergelijke voorzieningen vervolgens bouwen, met behulp van investeringen van de partijen die ik in het vorige commentaar noemde, zou voor een enorme impuls in de werkgelegenheid -en daarmee tevens in de economie- zorgen!

          • Peter Schuttevaar
            Peter Schuttevaar 1843 dagen geleden

            Dag Nico,

            Dank je.

            Nou ja, vanuit de werkgroep eenvoud komen we in september weer bij elkaar. En dan willen we een voorstel voor een zogenaamde roadshow bespreken. Die roadshow moet leiden naar het "jaar van de eenvoud". Zeg dat dat in 2015 is. En in aanloop daar naartoe willen we dan diverse 'events' organiseren waar we ook media-aandacht voor willen creëren. Elk event moet (een) oplossingsroute(s) genereren voor een algemene oplossingsrichting die we aan het formuleren zijn (dat is de zogenaamde gouden cirkel). We zouden rondom jouw idee een apart event kunnen organiseren.

            Wie nog meer leuke ideeën heeft, die kan zich bij mij melden....

            groeten van Peter

            • Nico van den Bergh
              Nico van den Bergh 1843 dagen geleden

              WAUW! Ik ben diep onder de indruk van deze invulling, Peter!

              Wanneer steken we de koppen bij elkaar?

              • Peter Schuttevaar
                Peter Schuttevaar 1843 dagen geleden

                Ok Nico,

                Ik snap waar je naar toe wilt. Als ik daar eens op doordenk dan vormt zich bij mij het volgende beeld.

                De NL overheid geeft 40 miljard per jaar uit aan onderwijs. Stel nu eens dat we daar 10 procent van oormerken voor onderwijs aan die 660 duizend.  Als je er van uit gaat dat een opleiding per jaar zo'n 7000 kost dan kunnen daar een kleine 600 duizend mensen een opleiding van krijgen. Dat is dus bijna het hele contingent arbeidsreserve.  Die hebben natuurlijk lang niet allemaal het niveau om te studeren dus je houd nog wat geld over om nieuwe opleidingen te ontwikkelen. Je kunt dan als overheid zelf het curriculum in een duurzame richting sturen (o.a. de vakken die jij noemt).

                Ondertussen begin je met het smeden van 'maatschappelijke coalities' van ondernemers, kennisdragers en overheden of je sluit bij bestaande coalities aan. Die coalities kunnen regionaal gebonden zijn zoals de foodvalley hier in Ede en Wageningen. Die coalities definiëren zogenaamde 'hefboomtrajecten'. Een hefboomtraject is het "uitwerken van kansen", "het openen van windows of opportunity" die ontstaan naar aanleiding van technologische en maatschappelijke ontwikkelingen (bijv. biologische veredelingstechnieken). 

                Veel van die kansen/windows worden momenteel namelijk niet opgepakt/geopend omdat ze de draagkracht van een enkele onderneming oversteigen of omdat het niet lukt om de status quo te doorbreken. Een maatschappelijke coalitie wordt zodanig opgetuigd dat dat wel gaat lukken.

                In feite komt dit neer op een compleet nieuw innovatiebeleid, waarbij je de innovatie veel meer verwacht van de mensen die nu aan de kant staan. Was het niet Michels die van Basten een tijdje als invaller aan de kant liet staan? Toen die eenmaal aan de beurt kwam kon aan Nederland de Europese titel niet meer ontgaan.

                Als je bedenkt dat er nu zo'n 0,8 miljard per jaar rechtstreeks in innovatiebeleid wordt gestopt (waarvan ongeveer 10 procent in uitvoeringskosten zit) dan krijg je een beeld van de omvang van de ombuigingsoperatie. Die 80 miljoen aan uitvoeringskosten per jaar staat voor ongeveer 800 mensen die je moet ontslaan en die dan weer opnieuw kunnen solliciteren. Bij de nieuwe aanstelling zul je die mensen uit hun bestaande netwerk moeten halen om de status quo in die sector te doorbreken. Overigens is de overheid toch al bezig met afbouw van het innovatiebudget (halvering in 5 jaar). Dus veel van de mensen die daar werken zijn al elders aan het solliciteren.

                Verder kun je ook iets doen aan het onderzoeksbudget van universiteiten. Die krijgen 2 miljard per jaar. Als je daar nu eens de helft van gaat oormerken en dat de universiteiten daar dan om moeten vechten, dan kun je de kennisopbouw in dit land ook meer in gewenste richtingen sturen (idee van F. Nauta, zie http://www.nauta.org/blog/2011/03/15/over-onderzoeksmonopolie-en-kartel-afspraken/).  

                Met onze werkgroep eenvoud ben ik een oplossingrichting aan het formuleren voor hoe een overheid meer verbindend en regievoerend op kan treden. Deze manier van innoveren in maatschappelijke coalities is een concrete oplossingsroute die daar goed bij zou passen.

                en zo meer....

                • Nico van den Bergh
                  Nico van den Bergh 1843 dagen geleden

                  O.K., nog praktischer dan:

                  Stel: ik heb een stuk grond van 150 bij 150 meter waarop ik genoeg voedsel wil verbouwen voor mijzelf en 15 à 20 dierbaren. Midden op dat stuk grond wil ik een boerderij laten neerzetten met genoeg woonruimte voor de mensen, een stal voor de levende have, een garage/ schuur voor gereedschap enzovoort. Dat gehele boerenbedrijf moet kunnen voorzien in de energiebehoeften van alle bewoners, zonder dat dat ten koste van comfort gaat (ik wil niet terug naar de Middeleeuwen) en bovendien moet dat allemaal duurzaam gebeuren! Datzelfde geldt voor 'recycling' van afval en waterzuivering.

                  Hoe ga ik dat dan allemaal laten aanleggen? Welke materialen kan ik het beste gebruiken? Uit hoeveel verdiepingen kan ik het gebouw het beste laten bestaan en hoe diep moet het eventueel worden ingegraven? Hoe werkt een biologische waterzuivering precies? Ik wil graag bomen langs de randen van het terrein laten planten, voor allerlei doeleinden. Maar welke boomsoorten dan precies en hoeveel? Voor wat voor gewassen en vee is de grond geschikt? Welke duurzame energievoorzieningen kan ik, op die specifieke locatie, het beste laten aanleggen en hoeveel ga ik daarvan dan nodig hebben?

                  Dat zijn allemaal dingen die ik niet weet. Maar ik ben niet de enige die dat niet weet: een bevriende architecte vroeg laatst waar ze een opleiding kon volgen om de antwoorden op vergelijkbare vragen te krijgen? Mijn antwoord: nergens; zulke opleidingen bestaan nog niet! Ze zou die opleiding dus net zo goed zelf kunnen ontwikkelen!

                  En dan heb ik het nu dus alleen nog maar over het duurzaamheidsaspect! Een vergelijkbare hypothese zou ik kunnen bedenken voor het herinrichten van het stelsel van de Nederlandse gezondheidszorg, door alleen maar het accent te verleggen van zorg naar gezondheid!

                  Om alle benodigde kennis te verzamelen en dat te structureren tot opleidingen en verder onderzoek, om het in de praktijk te kunnen toepassen; ten behoeve van iedere Nederlander; dan gaat daar meer werk in zitten dan veel mensen zich kunnen voorstellen! Als de mensen en instanties met opgepot geld bereid zijn om de komende 20 à 25 jaar serieus te investeren in een dergelijke herinrichting van de samenleving, dan zijn 660 duizend extra arbeidskrachten nòg te weinig!

                  • Peter Schuttevaar
                    Peter Schuttevaar 1844 dagen geleden

                    Hallo Nico,

                    Ik ben niet zeker of mijn vragen nu met jouw reactie zijn beantwoord. Wat gaan die 660 duizend mensen nu doen dan?  En hoe zorg je er voor dat er dan geen bestaande werkgelegenheid wordt weggedrukt? Ik krijg dat nog niet scherp uit je reactie.

                    Groeten van Peter

                    • Nico van den Bergh
                      Nico van den Bergh 1844 dagen geleden

                      Goede vragen, Peter; waarvoor dank!

                      Om te beginnen met het meer praktische gedeelte:
                      Ofschoon er wereldwijd al talrijke voorbeelden te geven zijn van duurzamere en zorgzamere initiatieven, weten die initiatiefnemers dat vaak niet van elkaar!

                      Ze weten dus ook niet van elkaar HOE en WAAROM het initiatief tot stond is gekomen en hoe het vervolges is uitgewerkt. En alhoewel dergelijke initiatiefnemers graag de positieve effecten van hun project zullen benadrukken, zullen er ook dingen zijn die tegenvielen.

                      Kortom: er is op deze terreinen nog enorm veel te ontwikkelen; zoals:
                      verbetering van de techniek zelf; opleidingen op dat gebied; en mensen de andere 'mindset' bijbrengen, die nodig is om met succes in een duurzamere en zorgzamere omgeving te leven.

                      Meer in het algemeen -en nóg idealistischer- ga ik ervan uit dat ieder mens zijn/haar eigen unieke combinatie van talenten en passies heeft. Ik noem dat iemand 's Specifieke Toegevoegde Waarde (STW).
                      Die STW sneeuwt in het algemeen al een beetje onder, omdat we in een calvinistisch land leven waarin mensen traditioneel worden opgevoed met strevens naar middelmatigheid ("Je MAG op school goede cijfers halen, mits je niet hoogmoedig wordt!"; "Steek je kop niet boven het maaiveld uit ...") en eenheidsworst ("Leuk, dat je van theater houdt, maar leer eerst maar eens een ECHT vak!").
                      In de huidige arbeidsmarkt sneeuwt die STW zelfs nog meer onder.

                      In mijn ideaalbeeld van een duurzamere en zorgzamere samenleving, doen mensen werk dat zo goed mogelijk aansluit op hun STW 'en. Ook daarvoor is een verandering van 'mindset' nodig.

                      Maar ik ben realist genoeg om te begrijpen dat hele volksstammen mensen helemaal niet drastisch duurzamer et cetera willen leven; die willen graag dat alles weer wordt zoals het in de jaren '90 was.
                      Dat kan. Je zult dus twee soorten economieën naast elkaar houden: een duurzame et cetera en de "gebakken lucht" economie. Die zullen toch op elkaar moeten worden afgesteld.

                      Samenvattend:
                      Om (een deel van) onze samenleving duurzamer, zorgzamer en (anderszins) meer solidair in te richten; en (een deel van) de "gebakken lucht" in de economie weer te vervangen door REËLE WAARDEN; gaat er enorm veel werk moeten worden verzet, gedurende 20 tot 25 jaar!

                      De werkloosheid zal dus juist afnemen en de economie zal een gezonde impuls krijgen.

                      • Peter Schuttevaar
                        Peter Schuttevaar 1844 dagen geleden

                        Dag Nico,

                        Hoe wil jij bij het inzetten van deze 660 duizend mensen voorkomen dat:

                        - je oneigenlijke concurrentie gaat voeren met marktpartijen, en dus de markt verstoort (hetgeen tot nog meer werkloosheid leidt).

                        - je hen werk laat doen dat aan het voorgaande punt tegemoet komt en dat desondanks toch maatschappelijke waarde heeft

                        Groeten van Peter

                      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers