De burger wordt bedrogen met ingewikkelde regels

    Netwerk PI
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Netwerk PI 1776 dagen geleden
    De burger wordt bedrogen met ingewikkelde regels

    Een ingekorte en gepopulariseerde versie van het essay Verdienmodel of dienmodel.

    Dit artikel is gebruikt als basis voor een stuk in het Financieel Dagblad:

    André Nijsen schreef een uitgebreid essay met als titel Van verdienmodel naar dienmodel.
     
    Een beknopte versie verscheen onder de titel De burger bedrogen.
    Dat artikel is gebruikt als basis voor een stuk in het Financieel Dagblad:
    Titel: De burger wordt bedrogen met ingewikkelde regels
    Datum: 10 september 2013
    Nummer: 213
    Katern: Opinie
    Pagina: 11
     
    Zie hier de hele tekst van het stuk in het FD:

    De burger wordt bedrogen met ingewikkelde regels

    Koopkracht van gemiddelde Nederlander in vijftien jaar nauwelijks gestegen terwijl de economie flink groeide

    Een miljoen experts verdienen aan het voorop stellen van het eigen belang en kosten €90 mrd per jaar

    André Nijsen

    De koopkracht van de gemiddelde Nederlander is in de afgelopen vijftien jaar nauwelijks gestegen terwijl de economie flink is gegroeid. Dat blijkt uit onderzoek van de Nederlandsche Bank. In 1992 kregen de burgers nog 54% van wat we met zijn allen verdienen, nu nog maar 45%. Bij een gelijk gebleven aandeel hadden de burgers nu samen ongeveer €60 mrd extra te besteden gehad. Dat geld is voornamelijk gegaan naar bedrijven (meer winst) en de overheid (hogere belastingen).

    Logisch dat de groei van de gezinsconsumptie achterblijft. En des te verbazingwekkender dat het kabinet  burgers oproept om het geld te laten rollen. Waarvan moeten ze dit betalen? Immers, ruim één miljoen huizen ‘staan onder water ’. De illusie van de overwaarde van de huizen heeft deze daling van de koopkracht gemaskeerd. Bedrijven en overheden konden €60 mrd extra naar zich toe te halen zonder dat iemand dat merkte. De burger zit op de blaren en wordt daarvoor nog verantwoordelijk gesteld ook. Hij consumeert te weinig!

    Burgers is op meer manieren geld afhandig gemaakt. Vooral onnodig ingewikkelde regels zijn daarvoor een handig instrument. Dit product maakt burgers onzeker. Naar schatting bieden één miljoen personen — experts, politici en beleidsambtenaren, wetgevingsjuristen en uitvoerders — dergelijke producten aan. Onnodig ingewikkelde regels kosten de samenleving per jaar rond €90 mrd. Deze verspilling van talent moet worden gestopt.

    Onzekerheid creëert angst. Dagelijks waarschuwen de media ons. Gisteren dreigden financiële rampen, vandaag voedselrisico’s en dierziekten, morgen griepepidemieën en overmorgen een cyber war. Advocaten, financiële adviseurs, farmaceuten en medici staan in de rij om oplossingen aan te bieden. Ook woningcorporaties, pensioenfondsen en meer van dergelijke instellingen verdienen geld met ingewikkeldheid.

    De angsten roepen we over ons zelf af. Het gaat niet om natuurrampen als aardbevingen, overstromingen of tsunami’s, maar om door de mens zelf veroorzaakte cultuurrampen. Als individu staan we machteloos. Samenwerking is nodig. Maar we weten niet hoe, wanneer en bij wie het noodlot toeslaat. Afzonderlijke burgers kunnen en willen de kosten niet dragen. Het gevaar van profiteurs is te groot. Daarom doen we een beroep op de overheid. Het resultaat is een jungle aan wetgeving, die dergelijke risico’s ook weer uitlokt.

    Dit proces is moeilijk te stoppen. De ingewikkelde regels worden fanatiek ondersteund door de eerder genoemde experts en instellingen. Zij zijn als het ware klant van hun eigen regels en gedragen zich precies zoals de bureaucratie dat voorschrijft. Zij werken nauw samen met vakgenoten bij de politieke partijen en de overheid. Samen vormen zij een ijzeren driehoek, een ijzersterke verdedigingslinie tegen elke poging om regels af te schaffen of te vereenvoudigen. Ze zijn goed georganiseerd, hebben alle expertise in huis en zijn in staat snel ondersteuning voor hun belangen te mobiliseren.

    De bestrijders van bureaucratie zijn geen specialisten. Zij hebben onvoldoende kennis van de regels, en zijn nauwelijks georganiseerd.

    De ijzeren driehoek verdient zijn geld met het voorop stellen van het eigen belang: hoe kan ik zo veel en snel mogelijk verdienen aan mijn klant? Dit speelt vooral in de zorg, het onderwijs, huisvesting en de financiële sector waar aard en prijs van producten worden bepaald door wetten en de klant niet rechtstreeks betaalt maar via de omweg van premies en belastingen. De ‘klant’ wordt zodanig ingepast dat dit leidt tot een zo hoog mogelijk rendement. Het doel zou moeten zijn: goede zorg, goede opleiding, goede huisvesting, betaalbare hypotheken, goede pensioenen of een schoon milieu. De toegevoegde waarde is verschoven van de klant naar de aanbieder.

    Waar zitten die één miljoen specialisten die de samenleving rond €90 mrd per jaar kosten? Ik gebruik drie criteria: de sector waarin mensen werken, hun opleiding en hun beroep. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) werken er in Nederland bijna 7,4 miljoen personen (cijfers van 2011). Ongeveer de helft — bijna 4 miljoen personen — werkt in de dienstensector, inclusief overheid. Daar moeten we de ijzeren driehoek zoeken en het gaat vooral om hoger opgeleiden. Ongeveer 1,5 miljoen personen in de dienstensector hebben een opleiding op hbo-niveau of hoger en werken in de genoemde specialistische beroepen. Ook al zou het maar de helft betreffen dan hebben we het nog over 750.000 personen. De waarheid ligt waarschijnlijk in het midden: één miljoen specialisten met geschatte jaarlijkse loonkosten van ruim €90 mrd.

    Alleen de ijzeren driehoek zelf heeft de kennis en kunde om zichzelf weer dienstbaar te maken aan de burger. Het budget kan geen probleem zijn, er is €90 mrd beschikbaar. Het enige dat mogelijk ontbreekt is de (politieke) wil om dit te doen. Er zijn immers grote financiële belangen mee gemoeid. Een krachtig kabinet is nodig om de ijzeren driehoek open te breken.

    VOETNOOT: Dr. André Nijsen is voormalig directielid van EIM, nu Panteia-groep. In 2003 is hij gepromoveerd op het onderwerp regeldruk voor bedrijven. Een uitgebreide versie van dit artikel staat op de website van het Netwerk Politieke Innovatie: https://npi.pleio.nl

     

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers