De winst van weinigen is het verlies van velen

    Netwerk PI
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Netwerk PI 1632 dagen geleden
    De winst van weinigen is het verlies van velen

    Onze cultuur is een beetje dubbel over rijk worden. Aan de ene kant is er bewondering voor de slimmeriken die soms binnen verwonderlijk korte tijd veel geld weten te vergaren, aan de andere kant wordt er door velen geklaagd over een grote sociale ongelijkheid. Het moderne kapitalisme staat in principe open voor iedereen, maar helaas kunnen er slechts weinig winnaars zijn en zijn er tegelijkertijd vele verliezers.

    Dat moderne kapitalisme wordt min of meer gerechtvaardigd met de gedachte dat de verliezers in dit stelsel toch nog beter af zouden zijn dan in een ander economisch bestel. Bewijs daarvoor is overigens niet te leveren. Aan internationale vergelijkingen valt te zien dat landen met een minder scheve inkomensverdeling het over het algemeen wat beter doen, dus dit wijst enigszins op het tegendeel, maar zelfs in die landen is de inkomensverdeling nog zodanig scheef dat je er niet aan kunt aflezen wat het effect zou zijn van een veel plattere inkomensverdeling. Zou het dan nog beter gaan? Of juist minder goed en zijn de mensen met de laagste inkomens dan helemaal het haasje?

    Ik weet het antwoord niet, maar je kunt wel laten zien dat in allerlei situaties een grote winst voor een persoon of enkele personen tegelijkertijd het verlies betekent voor vele anderen.

    Voor iemand die een loterij wint hebben vele duizenden de prijs betaald. De goodwill die een ondernemer ontvangt bij verkoop van zijn bedrijf moet nog wel worden terugverdiend en dat kost vele jaren. Als de nieuwe eigenaar van een bedrijf snel zijn investering wil terugverdienen, gaat dat dikwijls ten koste van medewerkers. Een failliet bedrijf gaat dikwijls ten koste van diverse leveranciers. Een speculant op de beurs die bijvoorbeeld geld verdient aan een negatieve koersontwikkeling wordt betaald door vele ander aandeelhouders, waaronder bijvoorbeeld pensioenfondsen. Een bank die overeind moet worden gehouden kost de betreffende bankiers weinig of niets, terwijl de lasten worden gedragen door belastingbetalers en/of aandeelhouders. Een verzekeraar die slechte polissen verkoopt hoeft dat slechts in beperkte mate te compenseren, de misleide klanten blijven met het verlies zitten. Enzovoort.

    Ik kan me maar niet voorstellen dat dit allemaal goed is voor de economie als geheel. Het lijkt me dan ook nuttig om te zoeken naar mogelijkheden om dit soort verschijnselen terug te dringen. Niet door een nog hoger tarief voor box 1 in te voeren, maar door diverse preventieve maatregelen te nemen en verder door de huidige anti-solidaire vermogensbelasting om te zetten in een solidaire vorm.

    Wat de beurs betreft kun je denken aan het aan banden leggen van handel in derivaten en het terugdringen van flitshandel. Niet door dit onmogelijk te maken, want dat zal toch niet lukken, maar wel door een alternatieve beurs op te richten die alleen langzame handel aanbiedt, eventueel ondersteund met fiscale prikkels zoals nu al gebeurt bij groene beleggingen. Voor bijvoorbeeld pensioenfondsen zou dat een goed alternatief kunnen zijn. Wat banken en verzekeraars betreft is er al een en ander gebeurd, maar daar kan nog veel meer gebeuren, zoals het afsplitsen van zakenbanken en een automatische compensatieregeling in geval van misleiding bij financiële producten. Wat faillissementen betreft zouden bedrijven verplicht kunnen worden om verzekeringen af te sluiten dan wel bankgaranties te geven t.b.v. grote leveringen. Bij bedrijfsoverdrachten zou goodwill kunnen worden ontmoedigd via een soort overdrachtsbelasting. Loterijen kunnen aan banden worden gelegd door loterij-inkomsten hoger te belasten.

    De politiek richt zich ter bestrijding van de sociale ongelijkheid vooral op box 1 van de inkomstenbelasting. Het zou goed zijn als men zich zou gaan richten op de bronnen van ongelijkheid. Dan vinden we wellicht na een of twee decennia het bewijs dat een veel plattere inkomensverdeling beter is voor de economie dan de huidige scheve verdeling.

     

    Peter van Hoesel, 3 april 2014

    Het thema ongelijkheid komt meer aan de orde in de pers (waaronder internet) en ook bij het NPI, zie bijvoorbeeld Ongelijkheid verdeelt de wereld.
    Recent verscheen een artikel van Piketty, die korte metten maakt met het irrationele geloof in ongelijkheid als aanjager van economie. Lees http://www.newyorker.com/online/blogs/johncassidy/2014/03/piketty-looks-at-inequality-in-six-charts.html .

    Zijn grafieken zijn gebaseerd op harde data, verzameld in een 15 jaar durend research.

    Zie voor twee recente Nederlands publicaties:
    - De terugkeer van de schrijnende ongelijkheid
    - Hoe Nederlandse rijkaards out-of-box-2 denken

    Binnen het NPI wordt gewerkt aan een publicatie over dit onderwerp (contactpersoon Peter Schuttevaar)

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers