Basisinkomen, meer dan een sympathiek gedachtenexperiment

    Reyer Brons
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Reyer Brons 1399 dagen geleden Reacties (2)
    Basisinkomen, meer dan een sympathiek gedachtenexperiment

    In een open en onbevangen artikel schrijft Kees Kraaijeveld in Vrij Nederland een artikel over de plotselinge populariteit van het idee van een onvoorwaardelijk basisinkomen.
    Maar kort daarna verschijnt een tweede artikel waarin het idee met enkele halen neergesabeld wordt tot er slechts een sympathiek gedachtenexperiment overblijft.

    In de eerste slag met de sabel wordt gesteld dat jaarlijks tientalen miljarden extra belasting moet worden geheven om basisinkomen voor allen te kunnen financieren. Je kunt dat natuurlijk in belangrijke mate compenseren door de belasting op ander inkomsten te verhogen zodanig dat de totaalinkomsten inclusief basisinkomen neutraal zijn.
    Verder is de verwachting voor de voorstanders dat de ontstressing van de maatschappij een gunstig effect heeft op de kosten van zorg en criminaliteit. Het is te gemakkelijk om te roepen dat het te duur is.
    Waarschijnlijk is een zekere herverdeling van de te innen belasting onontkoombaar, maar daar hoeven we niet van te schrikken – dat gebeurt bij elke verandering die enige betekenis heeft!

    In de tweede slag wordt basisinkomen afgeschilderd als een krankzinnig inefficiënte manier om schaarse publieke euro’s te verdelen. Wie alle inwoners van Nederland een basisinkomen geeft, maakt geld over aan miljoenen huishoudens die het niet nodig hebben: vele miljarden die beter anders kunnen worden besteed.
    Maar de overheid geeft allang aan allen die jong of oud genoeg is kinderbijslag of AOW, dat is heel wat efficiënter dan een systeem met vermogens- of inkomenstoetsen voor wie het al dan niet nodig heeft. En over het geheel krijgt 80 % (!!) van de Nederlanders nu al één of andere toeslag of  uitkering. Het kon wel eens veel efficiënter zijn iedereen een basisinkomen te geven en dat bij bepaalde groepen te compenseren, dan het huidige ingewikkelde stelsel!

    In de derde slag met de sabel wordt gesteld dat mensen gemiddeld minder gaan werken. De vraag is of dat erg is. Er is nu een forse werkloosheid en velen verwachten dat dat alleen maar toe neemt met de robotisering. Het zou helemaal niet erg als zijn als degenen die wel werken gemiddeld wat minder gaan werken. Dat biedt ruimt aan de werklozen en het beid ruimte om een hoop tamelijk zinloze arbeid af te schaffen (door André Nijsen geschat op 90 miljard euro, dat is ruim 15 % van ons gemeten BNP, door Peter van Hoesel zelfs op circa 200 miljard!). Deze zinloze kosten worden nu doorberekend in onze dagelijkse kosten, kan dus net zo goed (geleidelijk)overgeheveld worden naar vrije te besteden via basisinkomen.

    Met een laatste slag wordt een experiment afgeschoten. Flauw argument is dat het geld kost.
    Wel een serieus punt is dat het niet mee zal vallen een experiment goed af te bakenen. Hoe bepaal je de grenzen van het experiment en hoe ga je om met individuen die na de start van het experiment willen mee doen of juist willen uit treden?
    Maar het is werk erg gemakkelijk om bij voorbaat uit te sluiten dat een goed experiment opgezet kan worden. Ik ben erg benieuwd of dat in Groningen of Tilburg (of elders) gaat lukken!

    Zelf heb ik eerder gepleit voor geleidelijke invoering. We starten met een basisinkomen van 300 euro per maand en hogen dat eens per 3 jaar op met 300 euro. Daartussen door evalueren en vooral goed meten of de voor- en de nadelen, waarmee voor- en tegenstanders elkaar nu zonder empirisch bewijs mee om de oren slaan, zich daadwerkelijk voordoen.
    Onlangs kwam ik een Vlaams stuk tegen met een vergelijkbaar pleidooi (Het basisinkomen: een gewaagd idee voor de 21ste eeuw door Arzu Karabult, zie bijna op het eind van dat lange artikel)

    Kortom, ik vind het jammer dat Kees Kraaijeveld na zijn smakelijke appetizer te gemakzuchtig een gedurfd idee af serveert.
    Laten we vooral doorgaan met constructief onderzoeken of het idee basisinkomen linksom of rechtsom vooruit geholpen kan worden!

    22 november 2014

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Willemsen Henri
        Willemsen Henri 1354 dagen geleden

        Beste,

        Ik vind het basisinkomen een slecht idee. Los van linkse of rechte gedachten krijgen we dan te maken met mensen die niets meer hoeven toe te voegen aan de gemeenschap. Mensen zijn sociale wezens. Binnen een stelsel van wederkerig altruïsme worden de mensen die niets uitspoken relatief meer beloond dan de groep die wel iets aan de gemeenschap toevoegt. Niet dat we nog te maken hebben met wederkerig altruisme. Ooit leefden we in gemeenschappen waar dat de norm was. Zoals we weten heeft de overheid de verantwoordelijkheden voor elkaar afgenomen via de sociale  zekerheid.

        De overheid moet inderdaad terugtreden. Minder sociale zekerheid, prima.

        Binnen een stelsel waarbij we vervolgens de overdreven rijkdom belasten en de goederen belasten kan weer wel wederkerig altruisme ontstaan. De een doet dit, de ander doet dat beter. We zijn alleemaal specialisten in een bepaald vak. We moeten die vrij kunnen ruilen als sociaal wezen. Dit is in de kern wederkerig altruisme, waarbij we kunnen genieten van elkaars specialisme.

        Een basisinkomen zal het wederkerig altruisme de kop induwen, mensen die niets uitspoken, nemers, worden beloond. Geen prikkel meer tot iets doen. Luiheid wordt de norm nog los van de financiële haalbaarheid. Als grote groepen achterover gaan leunen op de schouders van de groep die wel blijft werken (lees de groep die werkt, toevoegt, er op bovendien belast wordt) wordt hun prijs voor arbeid steeds hoger, moet het basisinkomen stijgen en er ontstaat een lus waar we, denk ik, niet uitkomen.

        Ik ben meer voorstander van een ministelsel. Met een brede kring van verzekerden. Of men nu ambtenaar, werknemer of zelfstandige is (of de groep die er ergens tussen zit). Geen hangmat maar en vangnet voor bepaalde onvoorziene situaties.

        Daar komt bij dat het fiscale en sociale stelsel waar ik voor sta de burger pas belast wordt na het hebben van een minimum aan vermogen. De burger zal tegen een stootje kunnen, wordt gestimuleerd om iets te gaan doen. Bovendien kunnen we een kapitaaldekkingsstelsel optuigen, geen omslagstelsel meer (nog zo iets wat tegen een basisinkomen pleit). Binnen een stelsel waar we het vermogen belasten kan bovendien vrij zijn arbeid ruilen, de mens is immers een sociaal wezen.

        Verder wordt de burger slim belast op het verbruik van goederen.

        Met beste groet,

        Henri Willemsen

        Voorzitter Stichting Worldtaxsystem.com

        • Netwerk PI
          Netwerk PI 1397 dagen geleden

          Met het werven en bekend maken van een Commissie van aanbeveling onderzoek Basisinkomen door de voorzitter van de Vereniging Basisinkomen is een belangrijke stap gezet om experiment serieus aan te pakken!

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers