Kiezen tussen kwaden

    Netwerk PI
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Netwerk PI 486 dagen geleden Reacties (1)
    Kiezen tussen kwaden

    Peter van Hoesel, 20-3-2017

    Een systeem met vijf deelprogramma’s enorm zou helpen om niet langer te hoeven kiezen tussen kwaden. Waarschijnlijk zullen de meeste mensen hun stem dan zullen spreiden over meerdere partijen.

    De verkiezingen zijn net weer achter de rug en het viel niet mee. Welke partij je ook neemt, er zijn altijd wel belangrijke punten waar je het niet mee eens bent. Met partijen die over de meeste belangrijke zaken anders denken dan jij ben je snel klaar, maar vervolgens blijven een aantal partijen over die je deels wel maar deels ook niet bevallen. Je neemt uiteindelijk een beslissing, maar blijft vervolgens achter met het onaangename gevoel dat je ook voor zaken hebt gestemd die je helemaal niet wilt. De enige troost is misschien, dat dit gevoel bij de partij van je keuze wellicht wat minder heftig is dan wanneer je op een van de andere partijen had gestemd.

    Een paar voorbeelden kunnen dit soort keuzestress illustreren.
    Je bent voor vergroening van belastingen, maar tegen verdere nivellering. Partijen die dit allebei nastreven dwingen je dan tot een lastige keuze. Met partijen die dit allebei niet willen heb je hetzelfde probleem. Misschien blijven er dan nog een of twee partijen over die in jouw straatje passen, maar misschien ook niet. En vervolgens zijn nog heel wat meer van dit soort afwegingen te maken.
    Je bent voor een sterke defensie, maar tegen inleveren van soevereiniteit. Als je aan het laatste vasthoudt kost het versterken van de nationale defensie heel wat meer dan samenwerking binnen een Europees leger. Je krijgt daardoor een minder sterke defensie dan je had gewild.
    Je bent voor armoedebestrijding, maar tegen een basisinkomen. Maar eigenlijk is het laatste de ultieme oplossing voor het eerste, en dan kom je vanzelf terecht bij minder goede oplossingen. Iemand die voor een basisinkomen is, komt er bij de huidige partijprogramma’s bekaaid af, want alleen enkele kleine partijen hebben dit in hun programma staan, dus als je niet graag op een kleine partij stemt kom je terecht bij partijen die (nog lang) niet voor een basisinkomen zijn of er mordicus tegen zijn.
    Je bent voor een steviger aanpak van criminaliteit, maar tegen legalisering van soft drugs. Daarmee maak je het jezelf moeilijk, want juist dat laatste voorkomt veel criminaliteit. Dus als je niet voor die legalisering bent blijft het deels dweilen met de kraan open.
    Je bent tegen marktwerking in de zorg, maar wil tegelijkertijd de kosten beheersen. Dan krijg je het lastig om een partij te vinden die dat belooft.

    Er is geen enkel partijprogramma te vinden dat klopt met jouw persoonlijke programma. Dat is natuurlijk het logische gevolg van de manier waarop de verkiezingen zijn ingericht. Je kunt maar één (positieve) stem uitbrengen voor alle punten van het programma van de betreffende partij.

    Het zou niet zo gek zijn, als er eens zou worden nagedacht over een systeem waarin je meerdere stemmen mag uitbrengen. Sommigen hebben al eens aanbevolen om ook de mogelijkheid te krijgen een tegenstem uit te brengen. Anderen stellen referenda voor als een middel om tot betere keuzen te komen.

    Wat mij betreft zou het mooi zijn als je per thema een stem zou mogen uitbrengen. Je zou politieke partijen kunnen vragen om hun programma’s in te delen in bijvoorbeeld 5 deelprogramma’s, waarbij ze dan allemaal dezelfde indeling toepassen. Je zou dan ook per deelprogramma een kandidatenlijst kunnen presenteren, met voor elk deelprogramma een andere een lijsttrekker.Hoe zou die indeling eruit kunnen zien?

    Bijvoorbeeld:

    • sociaaleconomisch beleid (belastingen, uitkeringen, pensioenen, arbeidsrecht)
    • publieke dienstverlening (onderwijs, wetenschap, cultuur, zorg, sociale huisvesting)
    • leefomgeving (ruimtegebruik, infrastructuur, milieu)
    • rechtsstaat (justitie, politie, defensie, inlichtingendiensten, vreemdelingenbeleid, integratie)
    • internationaal beleid (Europa, globalisering, ontwikkelingssamenwerking, conflictbeheersing, energietransitie)

    Je zou het zelfs nog verder kunnen uitsplitsen, bijvoorbeeld door een stem voor elk ministerie uit te brengen, zoals Joop Böhm voorstelt, maar ik vind 5 deelprogramma’s overzichtelijker en in elk geval een majeure stap vooruit.

    Een bezwaar dat tegen zo’n systeem kan worden ingebracht is dat de keuzes op vijf gebieden nog wel in een sluitende begroting moeten worden gepast. Maar volgens mij is dat niet moeilijker dan wanneer er een coalitie met vier partijen moet worden gesmeed.

    Ik denk dat een systeem met vijf deelprogramma’s enorm zou helpen om niet langer te hoeven kiezen tussen kwaden. Het zou met niet verbazen als de meeste mensen hun stem dan zullen spreiden over meerdere partijen. Dat komt niet alleen ten goede aan de democratie, maar ook aan beter beleid op elk van de genoemde terreinen.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Peter Blok
        Peter Blok 479 dagen geleden

        Goed idee. Ik heb ooit nagedacht over een alternatief kiesstelsel waarbij kiezers hun stem kunnen uitbrengen op kandidaten die een programma inbrengen op elk willekeurig onderwerp. De kandidaten die de (10?) onderwerpen waar de meeste stemmen op worden uitgebracht gaan gezamenlijk een regering vormen maar hebben een (rechtstrekse) informatieplicht richting kiezers. Kiezers kunnen elk jaar een corrigerende stem uitbrengen die er, ultimo, toe zou kunnen leiden dat iemand (bv na een jaar) kan worden 'weggestemd'.

        Dit idee komt voort uit de gedachte dat (veel) mensen wel zijn betrokken bij onderwerpen (onderwijs, milieu, veiligheid etc.) maar niet of nauwelijks zijn geïnteresseerd in politieke partijen.

      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers