Egocentrisme

    Netwerk PI
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Netwerk PI 212 dagen geleden
    Egocentrisme

    Het is niet onlogisch om je eigen leven centraal te stellen, want feitelijk kun je niet veel anders. Maar je leeft niet in je eentje dus er zijn allerlei kringen om je heen die voor jou belangrijk zijn.
    In de eerste plaats is er rondom jezelf een kleine kring die je koestert, zoals een gezin of een groepje vrienden. Voor hen heb je veel over.
    Dan zit daar weer omheen je persoonlijke netwerk, de mensen die je kent en die allemaal op de een of andere manier te maken hebben met jouw leven. Die mensen zijn in meerdere of mindere mate belangrijk voor jou en jij bent in meerdere of mindere mate belangrijk voor hen.
    Dan is er het dorp of de wijk waar je in leeft. Je eigen woonomgeving is voor jou uiteraard belangrijker is dan andere dorpen of wijken.
    Dan heb je de gemeente en provincie waarin je woont of werkt, maar die hebben voor de meeste mensen geen grote betekenis.
    Dat ligt weer anders bij het land waar je in woont, dat zien de meeste mensen als een soort garantie om het leven te kunnen leiden zoals je dat leidt of graag zou willen leiden.
    Dan zijn er ook heel wat mensen die de EU zien als een extra schil die ervoor zorgt dat je in allerlei opzichten een goed leven kunt leiden. Aan de andere kant zijn er ook heel wat mensen die de EU juist als een bedreiging zien.

    Bijna alle berichten die je leest of hoort in de media hebben betrekking op het verkrijgen dan wel vasthouden van een zo goed mogelijke positie in de samenleving.
    Als het gaat over immigranten gaat het vooral om mogelijk bedreigende effecten van hun komst op onze eigen positie.
    Als het gaat over aanleg van een windmolenpark zien omwonenden dat als een aantasting van hun woongenot en zien grondeigenaren dat als een makkelijke inkomstenbron.
    Als het gaat over het bezuinigen op subsidies zien de subsidieontvangers dat als een bedreiging van hun baan of hun status.
    Als het gaat om het belasten van milieuschade zien aandeelhouders van bedrijven dat als een aanslag op hun inkomsten en medewerkers van die bedrijven als een aanslag op hun banen.
    Als het gaat om wijzigingen in het belastingsysteem zijn er altijd weer benadeelden en bevoordeelden. De laatste groep hoor je dan niet, de eerste des te meer (tenzij ze al murw zijn geslagen, zoals gepensioneerden).
    Als het gaat over armoedebestrijding vindt bijna iedereen dat zinvol, zolang je er maar geen grote offers voor hoeft te brengen.
    Als het gaat over criminaliteit vinden slachtoffers dat er veel te weinig aandacht is voor hun verslechterde positie, terwijl de daders makkelijk lijken weg te komen.
    Enzovoort.

    De overheid is uitgevonden om dit allemaal in goede banen te leiden. Het algemene belang wordt daarbij hoger aangeslagen dan allerlei egocentrische belangen. Dat is makkelijk gezegd, maar blijkt in de praktijk heel lastig te verwezenlijken.
    Onder de noemer van het algemene belang worden heel wat belangen van bepaalde groepen mensen versterkt en van andere groepen juist verzwakt. Als dat zorgvuldig wordt afgewogen is er per saldo winst voor de samenleving. Maar juist aan die zorgvuldige afweging schort het nogal en daardoor pakt dat saldo in veel gevallen negatief uit.
    Zo worden grote bedrijven telkenmale ontzien (zoals via gunstige belastingafspraken) in vergelijking met kleine bedrijven, worden mechanismes die ongelijkheid bevorderen niet aangepakt (zoals flitshandel), worden schadelijke effecten van beleid onvoldoende gecompenseerd (zie de Groningse gaswinning), worden nutteloze overheidsuitgaven gehandhaafd (bv. topsectorenbeleid), worden mensen met een uitkering in de bureaucratische klem gehouden, worden burgers onvoldoende gehoord (zie vliegveld Lelystad), etcetera.

    De samenleving lijkt wat dat betreft meer op een jungle dan op een huis van rechtvaardigheid. Degenen die hun egocentrisme hard uitspelen winnen het in die jungle. Degenen die zichzelf rustig houden betalen vervolgens altijd weer het gelag.

    Elke keer als we een nieuw parlement kiezen of een nieuwe gemeenteraad hopen we dat daar wat aan gedaan wordt. Maar zolang het roer niet drastisch wordt omgegooid, gaat dat niet lukken. En als er iets is wat de regerende politiek niet graag doet is dat het nemen van drastische maatregelen, zoals ook het nieuwe kabinet alweer duidelijk laat zien.
    Niet alleen worden er diverse volgens de meeste mensen verkeerde maatregelen genomen (zoals het afschaffen van de dividendbelasting), maar ook blijkt dat allerlei stapjes in een in principe goede richting weinig houtsnijden (zoals de uiterst geleidelijke vermindering van de hypotheekrenteaftrek) en bovendien verwarring kunnen wekken (zoals het niet aanpakken van bestaande aflossingsvrije hypotheken).
    Grote stappen, zoals een grondige herziening van de sociale zekerheid of de belastingen, blijven ondertussen uit en worden zelfs niet eens onderzocht. Het wordt tijd dat de regering gaat inzien dat het plakken van pleisters op schrijnende maatschappelijke vraagstukken vooral bijdraagt aan nog meer onvrede bij burgers. En dat dit vooral ook leidt tot een steeds lastiger opgave voor uitvoerders van beleid om een zinvolle bijdrage te leveren aan het oplossen van de maatschappelijke problemen waar zij mee worden geconfronteerd. De recente kwestie rond het kamerlid Moorlag is een treffende illustratie hiervan.

    Peter van Hoesel, 17 januari 2017

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers