Bezwaren: Economie

Laatst bijgewerkt op 235 dagen geleden door Netwerk PI

Vooraf
Dit is een deelpagina van een (project om te komen tot een) overzicht van bezwaren en weerstanden tegen het basisinkomen en de invoering daarvan. Zie de hoofdpagina en zie onderaan voor uitleg.

Economie

Korte melding van de bezwaren:

aanvulling

  • Basisinkomen bevordert de consumptie en is dus slecht voor het milieu 
  • Basisinkomen betekent dat minder mensen gaan werken en dus zal de economie stagneren of krimpen 

Uitwerking

Basisinkomen is onbetaalbaar

Toelichting
Basisinkomen is onbetaalbaar, wil het voldoende zijn om alle uitkeringen en andere gerichte vormen van overheidssteun kunnen vervangen.
De hoge overdrachtsuitgaven horende bij een basisinkomen zullen de collectieve uitgaven aan bijv. zorg en onderwijs verdringen.
Een laag basisinkomen zal de huidige bureaucratie rond uitkeringen, toeslagen e,d in stand houden en is dus geen zinvolle oplossing.

Weerlegging 
Er zijn veel publicaties ter weerlegging van dit bezwaar, zie bijvoorbeeld de VBi-nota Basisinkomen: haalbaar en betaalbaar.
Zie ook Basisinkomen, asociaal of onbetaalbaar?

Om het basisinkomen betaalbaar te maken, kunnen de geldstromen binnen de nationale rekening worden aangepast, zonder daarbij de nationale rekening op te rekken. Als dat in voldoende mate gebeurt ontstaan er geen problemen. De volgende aanpassingen zijn voor de hand liggend of denkbaar:

  • verrekenen basisinkomen met het bestaande loongebouw
  • afschaffen of verkleinen bestaande sociale zekerheid inclusief bijbehorende bureaucratie
  • wijzigen van het belastingstelsel (bv. afschaffen zelfstandigenaftrek; gelijke tarieven voor de drie boxen; verschuiving naar belasting op consumptie)
  • afschaffen overbodig beleid (bv. vele subsidieregelingen; onnodige bureaucratie zoals in de zorg; ontwerpen slim beleid)
  • invoeren maatschappelijke dienstplicht.

Bovendien mag worden verwacht dat er op diverse gebieden besparingen zullen ontstaan, zoals: minder ziekteverzuim, minder fraude, minder criminaliteit, minder milieuschade, minder nutteloze consumptie, minder schuldsanering.

Tenslotte zullen de extra bestedingen van mensen die met het basisinkomen uit de armoede worden getrokken leiden tot meer belastinginkomsten.

Basisinkomen maakt geen gebruikt van verfijnde informatie en werkt daardoor log en beperkt doelgericht

Toelichting
Bezwaar dat o.a. regelmatig door Bas Jacobs wordt genoemd.
Het is beter enkel geld te geven waar dat nodig is. Met een basisinkomen wordt bijvoorbeeld geld gegeven aan niet-werkende vrouwen van goed verdienende mannen.
Er zijn betere en/of minder risicovolle/dure alternatieven om de problemen aan te pakken die het basisinkomen aan zou pakken.

Weerlegging 
Dit bezwaar lijkt als belangrijkste doel van basisinkomen de armoedebestrijding te zien. Er zijn echter meer doelen, zoals vergroting van vrijheid en vereenvoudiging van de stelsels voor belasting en sociale zekerheid. Bij die doelen past het om juist minder informatie te gebruiken!
De manier waarop thans via het stelsel van sociale zekerheid de armoede wordt bestreden, is verworden tot een regel- en controle-systeem dat onmenselijke en slecht voorspelbare effecten heeft.

Verfijnde toedeling van inkomensoverdrachten zorgt onder meer voor veel dure bureaucratie, fraude, oneigenlijk gebruik, armoedeval-effecten.
Bij het grootste deel van de mensen die ‘het niet nodig hebben’ kan het worden verrekend met het bestaande loongebouw of belastingstelsel.

Niet werkende partners of huisgenoten krijgen met het basisinkomen een vergoeding voor huishoudelijk werk, opvoeding van kinderen, mantelzorg etc. etc. Zulke huishoudens gaan er financieel inderdaad op vooruit. Of dat ‘niet nodig is’, is voor discussie vatbaar.

Basisinkomen veroorzaakt  inflatie

Toelichting
Door een basisinkomen zal inflatie optreden omdat er geld in de economie wordt gepompt.
Door de extra belastingen die een basisinkomen vereist worden producten duurder, en dan volstaat het ingevoerde basisinkomen niet meer om in de basisbehoeften te voorzien.
Een basisinkomen verstoort de wisselwerking tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, omdat mensen in het kiezen van hun baan minder afhankelijk zijn van welke banen gevraagd worden. Dit kan leiden tot grote tekorten van bepaalde soorten productie en daarmee inflatie.
Met een basisinkomen zou een grote groep mensen niets méér hebben dan een basisinkomen, en dat zou zorgen voor inflatie in de prijzen van goederen die enkel voor deze groep van belang zijn (bijv. goedkope huisvesting).

Weerlegging 
Of er inflatie optreedt bij invoering van basisinkomen hangt helemaal af van de manier waarop dat gebeurt.
Als je het via geleidelijke herverdeling invoert, is het risico op inflatie beperkte of afwezig. Bij abrupte invoering kunnen we forse effecten optreden, maar dat inflatie het automatische gevolg is, is een onbewezen stelling.
Zie hier een Engelstalig artikel waarin genuanceerd op deze vraag wordt ingegaan: Will basic income cause inflation?
Overigens verscheen eind 2017 het onderzoeksrapport Modeling the Macroeconomic Effects of a Universal Basic Income van het Roosevelt Instituut. De studie kwam tot de slotsom dat een maandelijkse uitbetaling van $ 1.000 aan iedere Amerikaanse volwassene de economie in een tijdspanne van 8 jaar met grofweg $ 2,5 biljoen zou doen toenemen!

Hogere belastingen zijn slecht voor innovatie en bedrijven

Toelichting
Hogere belastingen zijn slecht voor innovatie en bedrijven

Weerlegging 
Dit bezwaar gaat er onuitgesproken vanuit dat basisinkomen hogere belastingen vraagt. Of dat zo is hangt er maar helemaal vanaf hoe je het invoert.
Overigens is ook de uitspraak dat hogere belastingen slecht zijn voor innovatie twijfelachtig. Er zijn economen die stellen dat juist hoge kosten van welke aard dan ook, een prikkel zijn voor innovatie, terwijl lage kosten juist een prikkel zijn om niet te investeren in te innovaties. 

Basisinkomen verslechtert de positie van Nederland op de internationale markt

Toelichting
De belastingen die nodig zijn voor een basisinkomen zullen bedrijven het land uit drijven.
Met een basisinkomen zullen prijseffecten optreden (zowel in salarissen als in producten) waardoor we minder goed kunnen concurreren met andere landen

Weerlegging 
Ook dit bezwaar gaat onbewezen uit van hogere belastingen bij invoering van basisinkomen.
Een voor de hand liggende oplossing is dat basisinkomen niet alleen in Nederland wordt ingevoerd, maar ook in omliggende landen, De kans dat dat gebeurt is zeer groot. Op dit moment vertonen de stelsels van sociale zekerheid in de Noord-West Europese landen grote overeenkomsten, zonder dat dat door een internationaal orgaan is afgedwongen!
Overigens betekent een basisinkomen een maatschappij die veel minder krampachtig functioneert dan nu het geval is. Dat is een positief punt voor het vestigingsklimaat.

Per saldo hoeft het bedrijfsleven overigens geen hogere lasten te dragen als de nationale rekening niet of slechts beperkt wordt opgerekt.
Overigens betalen grote bedrijven veel minder belasting dan kleine, het zou niet verkeerd zijn om daar wat aan te doen

Basisinkomen zal de informele economie, zwarte transacties en fraude aanjagen

Toelichting
Door verhoogde belastingen zal zwart werken met een basisinkomen veel aantrekkelijker worden
Door hogere (inkomsten)belastingen zullen er meer mensen belastingfraude plegen (o.a. zwart werken). 
Als de extra kosten die basisinkomen met zich meebrengt, deels moeten worden opgebracht door hogere BTW, zal ook een groter deel van de omzet buiten het zicht van de fiscus blijven om BTW-afdracht te ontlopen.

Weerlegging 
Belastingontduiking is helaas wijd verbreid, zowel bij minst bedeelden (waar het zwart werk of fraude heet) als bij de meer vermogenden (waar men naast fraude ook vaak in staat is de regelgeving te beïnvloeden en/of creatief naar de eigen hand te zetten).

Vrijwilligerswerk zal inderdaad worden gestimuleerd. Dat gaat buiten de nationale rekening om, dus dit zal tot het meten van enige kwantitatieve krimp leiden. Daar staat tegenover dat deze gratis productie wel bijdraagt aan de welvaart.
Zwart werk wordt deels juist minder gestimuleerd, omdat je (een deel van) je huidige uitkering verliest als je wit werkt. Met een basisinkomen vervalt deze prikkel.
Illegale arbeiders worden minder aantrekkelijk voor werkgevers, omdat zij geen basisinkomen hebben. Bij legale arbeiders kan het basisinkomen worden verdisconteerd in het salaris.
Crimineel werk wordt minder gestimuleerd, als de noodzaak om geld te verdienen vervalt voor mensen die moeilijk normaal werk vinden. 

Aanvulling

Basisinkomen bevordert de consumptie en is dus slecht voor het milieu 

Toelichting
Door de invoering van basisinkomen komt meer geld in omloop. De welvaart neemt toe en dat leidt tot meer consumptie. Dat gaat gepaard met snellere uitputting van het milieu

Weerlegging 
De invoering van basisinkomen zal ongetwijfeld gepaard gaan met veel grote veranderingen in het belastingstelsel, de sociale zekerheid en de loonvorming op de arbeidsmarkt. Er is veel voor te zeggen bij die aanpassingen de kans e benutten rekening te houden met milieu-overwegingen. 
Het is overigens geen uitgemaakte zaak dat invoering van basisinkomen leidt tot meer geld. Denkbaar is ook de invoering zo te regisseren dat voornamelijk sprake is van herverdeling.
Hoewel dat als zodanig buiten het idee van basisinkomen als zodanig valt, is het merendeel van de voorstanders van basisinkomen ook zeer bezorgd om het leefmilieu en de uitputting van de aarde. 

Basisinkomen betekent dat minder mensen gaan werken en dus zal de economie stagneren of krimpen KW 6,7

Toelichting
Door de invoering van basisinkomen zullen veel mensen niet meer of minder gaan werken. Dat zal leiden tot krimp van de economie en vermindering van welvaart.

Weerlegging 
Dit bezwaar is een variant op het elders genoemde bezwaar basisinkomen maakt mensen lui.
Zoals daar ook is gesteld geven de tot nu toe uitgevoerde experimenten geen aanwijzing dat deze beweringen kloppen.
Wel wordt er langer gestudeerd en nemen jonge moeders meer verzorgende taken op zich.
Het is ook te verwachten dat doordat mensen meer bestaanszekerheid hebben, ze minder geneigd zijn werk te verrichten dat als zinloos wordt beschouwd (bullshit-banen). Het verdwijnen van zinloos werk zal mogelijk het BNP (als indicator voor welvaart) drukken, maar het zal eerder bijdragen aan het verhogen van het welzijn dan aan het verlagen daarvan.

Uitleg

Dit is een deelpagina van een (project om te komen tot een) overzicht van bezwaren en weerstanden tegen het basisinkomen en de invoering daarvan. Zie de hoofdpagina en zie onderaan voor uitleg.
Deze pagina’s hebben de technische vorm van een wiki. Dat wil zeggen dat degenen die dat willen daaraan mee kunnen schrijven, met dien verstande dat wel zichtbaar is en blijft wie iets heeft toegevoegd, aangepast of geschrapt.Om mee te kunnen schrijven moet je wel geregistreerd zijn als deelnemer van het NPI.
Het is ook mogelijk mij als initiator een mail te sturen met suggesties voor aanvullingen, correcties etc.
Tijdens het groeiproces om tot adequaat gevulde pagina’s te komen, wordt prioriteit gelegd bij het verwoorden van de bezwaren.
In tweede instantie worden deze bezwaren besproken, weerlegd en of gerelativeerd.